سفر و گردشگري همان قدر كه ميتواند باعث تسكين روح و روان باشد، ميتواند با بروز هرگونه مشكلي به خصوص براي خانوادهها، به بدترين خاطره زندگي فرد تبديل شود. براي اينكه سفري خوش با خاطرات شيرين داشته باشيد، لازم است قبل از سفر مقدماتي را فراهم كنيد. در سفرهاي شخصي تهيه اين مقدمات به عهده بزرگترهاي خانواده و شامل حاضر كردن وسايل موردنياز سفر و وسيله نقليه است، ولي در سفرهاي گروهي مدير گروه اطلاعاتي به شما ميدهد كه حتما مورد نياز شما است.
با اين وجود اگر شما بخواهيد با توجه به اطلاعاتي كه اين دفاتر خدمات مسافرتي در رسانهها درج ميكنند سفري را انتخاب كنيد با اصطلاحاتي مواجه ميشويد كه به ظاهر ساده هستند ولي ميتوانند با كمي بيدقتي سفر شما را دستخوش تغييرات جدي كنند. بنابراين اگر ميخواهيد سفري خوش و راحت داشته باشيد و با توجه به موقعيتي كه داريد از حداكثر فرصتهاي سفرتان استفاده كرده و مشكل خاصي نداشته باشيد به اين نكات توجه كنيد.
موسسات مرتبط با گردشگري و وظايف آنها
اگر اجزاي تشكيل دهنده تور را به سه بخش فروش به مسافر در مبدا، حمل مسافر از مبدا به مقصد و سرويسدهي به مسافر در مقصد، تقسيم كنيم آن گاه موسساتي كه بايد با همكاري و مساعدت يكديگر اين اجزا را با هم تركيب كرده و تلاش كنند تا شرايط مناسبي را براي مسافران فراهم آورند، عبارت خواهند بود از:
آژانس مسافرتي: آژانس مسافرتي مسووليت فروش تور و راهنمايي مسافران را جهت خريد تورهاي مورد درخواست خود با توجه به مقصد و بودجه در نظر گرفته شده به عهده دارند.
شركتهاي حملونقل مسافر: اين مراكز مسووليت حملونقل مسافران از مبدا به مقصد و بالعكس را بر عهده داشته و به چهارصورت عمده هوايي (ايرلاينها)، زميني (خودروهاي گردشگري)، ريلي (راهآهن) و دريايي (كشتي) وجود دارند.
آژانس كارگزار: موسسهاي كه مسووليت ارائه سرويسهاي لازم در مقصد از قبيل رزرو هتل، ترانسفر فرودگاهي، ارائه گشتهاي محلي، به كارگيري راهنمايان محلي تور و… را عهدهدار است و معمولا توسط تور اپراتورها انتخاب ميشود.
تور اپراتور: علاوه بر موسسات فوق، امروزه ميتوان از تور اپراتورها نيز به عنوان يكي از مراكز اصلي و تاثيرگذار در صنعت گردشگري نام برد. اين موسسات مسووليت هماهنگكردن اجزا تشكيلدهنده تور را به عهده دارند. تور اپراتور را ميتوان توليدكننده تور ناميد، زيرا با خريد مواد اوليه (پرواز، هتل و…) كه تاريخ مصرف مشخصي دارند، اقدام به توليد تور كند.
تور اپراتورها پس از عقد قرارداد با موسسات مورد اشاره در سه بند فوق و توليد پكيجهاي مسافرتي، خدمات خود را با قيمتهاي رقابتي و به صورت عمده به مراكز فروش خدمات به مسافر در مبدا (آژانسهاي مسافرتي كه پيش از اين معرفي شد) ارائه ميكنند.
هتلها و مراكز اقامتي: هتلها و مراكز اقامتي يكي از اركان اصلي تور محسوب ميشوند و معمولا اختلاف در درجه و تعداد ستارههاي هتل منجر به اختلاف قيمت در تور ميشود و ليكن در تورهاي خارجي به واسطه قوانين و مقررات كشورهاي مقصد ممكن است كه هتلها نتوانند يا نخواهند كه مستقيما با برگزاركنندگان تور در كشورهاي ديگر كه قصد اعزام گردشگر به هتلشان را دارند، قرارداد منعقد كنند، لذا در اين حالت آژانسهاي كارگزار مستقر در مقصد اين وظيفه را به عهده خواهند گرفت.
انواع آژانسها يا دفاتر خدمات مسافرتي موجود در ايران
به استناد بندهاي الف، ب و پ ماده يك آييننامه نظارت بر تاسيس و فعاليت دفترهاي خدمات مسافرتي، سياحتي، جهانگردي و زيارتي موضوع تصويبنامه شماره 14404/ت 23203ها مورخ 5/4/1380 هيات وزيران، آژانسهاي مسافرتي به سه دسته زير تقسيم ميشوند:
الف) آژانسهاي مورد اشاره در بند الف ماده يك آييننامه فوقالذكر كه تحت نظارت مستقيم سازمان هواپيمايي كشوري هستند و وظيفه اصلي آنها فروش بليت خطوط مختلف هوايي داخلي و خارجي است.
اينگونه دفاتر نه تنها به هيچ عنوان حق برگزاري تور را ندارند بلكه حق فروش تورهاي ساير دفاتر برگزاركننده را نيز ندارند چرا كه اساس مجاز به عقد قرارداد تور با مسافر نيستند. ضمنا اين نوع از آژانسهاي مسافرتي با رعايت آييننامهها و ضوابط مربوطه ميتوانند به عضويت ياتا (IATA) درآيند كه به اينگونه دفاتر اصطلاحا آژانسهاي دارنده مجوز بند الف گفته ميشود.
ب) آژانسهاي مورد اشاره در بند ب ماده يك آييننامه فوقالذكر كه تحت نظارت مستقيم سازمان ميراث فرهنگي، صنايع دستي و گردشگري هستند و وظيفه اصلي آنها برگزاري انواع تورهاي داخلي و خارجي، رزرو هتل، اخذ ويزا و ساير فعاليتهاي مرتبط با صنعت گردشگري است. اينگونه دفاتر حق برگزاري تور در مسير عربستان (حج)، سوريه و عراق را ندارند كه به اينگونه دفاتر اصطلاحا آژانسهاي دارنده مجوز بند ب گفته ميشود.
پ) آژانسهاي مورد اشاره در بند پ ماده يك آييننامه فوقالذكر كه تحت نظارت مستقيم سازمان ميراث فرهنگي، صنايع دستي و گردشگري هستند و وظيفه اصلي آنها برگزاري انواع تورهاي داخلي و خارجي، رزرو هتل، اخذ ويزا و ساير فعاليتهاي مرتبط با صنعت گردشگري است. اينگونه دفاتر حق برگزاري تور در مسيرهاي غير زيارتي را ندارند كه به اينگونه دفاتر اصطلاحا آژانسهاي دارنده مجوز بند پ گفته ميشود.
نكته مهم اينكه آژانسهاي مسافرتي موجود در كشور ميتوانند هر يك از مجوزهاي مذكور را به طور مجزا و يا تركيبي از دو يا هر سه مجوز داشته باشند. در آن صورت آژانس مربوطه به طور همزمان تحت نظارت مستقيم تمامي سازمانهايي قرار خواهد داشت كه مجوزهاي خود را از آنها دريافت كرده است.
اصطلاحات مربوط به سن مسافر
بزرگسال adult: به افراد بيش از 12 سال اطلاق ميشود و با علامت اختصاري ADL نشان داده ميشود.
اطفال 6- 2 سال child: كودكاني هستند كه معمولا در هتلها به آنها تخت اختصاص نمييابد و با علامت اختصاري 2-6 CHD نشان داده ميشود.
اطفال 12-6 سال child: كودكاني هستند كه معمولا در هتلها به آنها تخت از نوع سفري اختصاص مييابد و با علامت اختصاري 6-12 CHD نشان داده ميشود.
نوزاد Infant: به كودكان زير دو سال اطلاق ميشود كه معمولا در هتلها به آنها تخت اختصاص نمييابد و با علامت اختصاري INF نشان داده ميشود.
اصطلاحات به كار رفته هنگام نرخگذاري تور
پكيج يا بسته: به مجموعه امكانات و سرويسهايي اطلاق ميشود كه در تور گردآمده و به صورت بسته مسافرتي به مسافران ارائه ميشود. اين امكانات و سرويسها ممكن است شامل بليت هواپيما، اتوبوس يا قطار،اقامت در هتل به تعداد شبهاي مورد نظر، حملونقل از فرودگاه مقصد به هتل و بالعكس، گشتهاي محلي، راهنما، بيمه و … باشد.
قيمت SGL؛ (Single room): قيمت به ازاي يك بزرگسال در اتاق يكنفره
قيمت DBL؛ (Double room): قيمت به ازاي هر نفر بزرگسال در اتاق دونفره كه به هر نفر يك تخت استاندارد تعلق ميگيرد.
قيمت 6-2 CHD؛ CHildren: قيمت به ازاي هر كودك 6-2سال مشروط به اقامت در اتاق والدين بدون حق استفاده از تخت مجزا.
قيمت 12-6 CHD: قيمت به ازاي هر كودك 6 تا 12 سال مشروط به اقامت در اتاق والدين با حق استفاده از تخت مجزا، تخت سفري (Extra bed) اين اطفال بنا به درخواست والدين خود ميتوانند بدون استفاده از تخت سفري در اتاق والدين خود اقامت كنند مشروط بر اينكه مغاير با مقررات هتل نباشد.
قيمت TPL؛ Triple room: قيمت به ازاي هر نفر بزرگسال در اتاق سهنفره كه به هر نفر يك تخت استاندارد تعلق ميگيرد.
قيمت Infant)INF): قيمت به ازاي هر كودك زير 2 سال (نوزاد) مشروط به اقامت در اتاق والدين و بدون حق استفاده از تخت مجزا (No bed) معمولا در محاسبه نرخ تور، بابت اقامت نوزاد در هتل مبلغي دريافت نميشود.
اصطلاحات مربوط به سرويسهاي قابل ارائه در مقصد (Airport Transfer)؛ ترانسفر فرودگاهي: حملونقل مسافر از فرودگاه به هتل و بالعكسCity Tour؛ گشت شهري: يك گشت تمام روز و يا نيمروز به منظور بازديد از نقاط ديدني و يا استفاده از امكانات تفريحي شهر مقصد است. در بعضي از پكيجهاي تور اين نوع گشت جزيي از تور بوده و هزينه آن در محاسبات قيمت پكيج لحاظ شده است.
Tour Guide؛ راهنماي تور: راهنماي تور و تورليدر است كه با داشتن اطلاعات كافي از مقصد مسووليت برگزاري گشتها، حلوفصل مشكلات مسافران در مقصد را به عهده دارد. وجود راهنماي تور از ضروريات هر تور بوده و بايد مسافران قبل از رسيدن به مقصد از مشخصات راهنما و نحوه دسترسي به آن اطلاع داشته باشند.
OPTIONAL TOURS؛ گشتهاي انتخابي: به آن دسته از گشتهايي اطلاق ميشود كه هزينه آن در پكيج تور لحاظ نشده و مسافران ميتوانند در صورت تمايل به استفاده از آنها پس از مشورت با تور ليدر خود نسبت به خريد اقدام كنند. بديهي است اين گونه گشتها معمولا توسط آژانس كارگزار مستقر در مقصد برگزار ميشود.
DOMESTIC FLIGHT، پرواز داخلي: پروازهاي داخلي هستند كه در مسير دو شهر از كشور مقصد صورت ميگيرد و در مواردي كاربرد دارد كه پكيج تور شامل بازديد از دو شهر با مسافتي طولاني است. در اين صورت بليت پرواز داخلي توسط برگزار كننده از قبل تهيه ميشود.
فصول كاري گردشگري
بخش گردشگري مانند برخي مشاغل علاوه بر فصول متداول سال، فصول كاري نيز دارد. اين فصول نامهايي خاص داشته و هر كدام موقعيتي را براي دستاندركاران اين حوزه ايجاد ميكنند.